Johannes 17:21

De Tekst

Jezus bidt vlak voor zijn arrestatie voor iedereen die ooit in Hem zal geloven. Zijn verlangen: dat zij allen één zijn, zoals de Vader in Hem is en Hij in de Vader. Die eenheid heeft een doel dat de kerkmuren ver overstijgt: opdat de wereld zal geloven dat de Vader Hem gezonden heeft.

De Kern

Eenheid is hier geen organisatorische fusie en geen sfeer van vriendelijk elkaar verdragen. Jezus haalt het niveau van eenheid onvoorstelbaar hoog op: zoals de Vader in Hem is en Hij in de Vader. Dat is wederzijds wonen, volledig gekend zijn, één wil, één liefde. En dát verlangen legt Hij op zijn leerlingen. Niet als opdracht om harder je best te doen, maar als gebed: Hij vraagt het aan de Vader. De eenheid komt van boven, wordt gegeven, en heeft een missionair doel. Ze is het bewijsmateriaal waarmee God de wereld overtuigt. Geen argument, geen apologetisch systeem, maar zichtbaar verweven levens die alleen te verklaren zijn uit iets buiten henzelf.

De Rode Draad

Van Genesis af zoekt God een volk dat bij Hem hoort, samen. Israël werd geroepen om als één natie de heerlijkheid van de Heer weer te spiegelen aan de omringende volken. Die roeping strandde keer op keer op verdeeldheid, van Kaïn en Abel tot de gescheurde koninkrijken. In Jezus krijgt het herstel handen en voeten: Hij bidt niet om een nieuw volk náást Israël, maar om een gemeenschap die deelt in de eenheid van Vader en Zoon zelf. Paulus zal er later over schrijven in Efeze 2: de muur tussen Jood en heiden is afgebroken door het kruis. Dat is dit gebed in vervulling. Eenheid is geen menselijk project, ze is de vrucht van het kruis dat vijandschap doodt.

De Spiegel

Deze tekst kan schuren. Want denk aan die broeder in de kerk met wie het altijd stroef gaat, aan die zus wier theologie je bijna niet kunt uitstaan, aan de gemeente drie straten verder die alles net iets anders doet dan jij goed vindt. Jezus bidt dat je met hén één bent. Niet met de mensen die je zelf uitkoost, maar met iedereen die Hem toebehoort. En eerlijk: hoeveel van jouw verdeeldheid komt voort uit gelijk willen hebben, uit gekwetste trots, uit de rustige zekerheid dat jouw versie van geloof de zuiverste is? Deze tekst legt bloot hoe vaak we onze scheidingen theologisch verpakken terwijl er iets veel kleiners onder zit: het willen winnen. En het legt ook iets anders bloot, iets pijnlijkers: dat de wereld ongelovig blijft mede omdat wij niet één zijn. Jezus zegt het zelf. Ons gehakketak is missionair rampzalig.

Context

Johannes 17 staat bekend als het hogepriesterlijk gebed. Jezus heeft net het avondmaal ingesteld, Judas is de nacht in gelopen, over enkele uren wordt Hij gearresteerd. Dit is geen bezinningsmoment op een berg, dit is de rand van de afgrond. De discipelen om Hem heen zijn een merkwaardig gezelschap: een Zeloot en een tollenaar, vissers en denkers, mannen die onderweg nog ruzieden over wie de belangrijkste was. Jezus kent hun onderlinge scheuren. En Hij weet dat er na hen miljoenen zullen komen, verspreid over eeuwen en culturen, die elkaar nooit in de ogen zullen kijken. Voor die hele bonte, verdeelde, kibbelende menigte bidt Hij. Niet vanuit naïviteit, maar met open ogen.

Het Detail

Let op het woordje "in". Zoals Ú, Vader, in Mij, en Ik in U, dat ook zíj in Ons zijn. Eenheid wordt hier niet horizontaal gedefinieerd, als broeders die naast elkaar staan, maar verticaal: als binnen elkaar zijn. Wij zijn één voor zover we samen in de Vader en de Zoon zijn getrokken. Dat verandert alles. Het betekent dat de bron van kerkelijke eenheid niet ligt in gedeelde meningen, gedeelde muziekstijl of gedeelde politieke voorkeuren, maar in gedeeld wonen in God. Twee christenen die het theologisch grondig oneens zijn kunnen dieper één zijn dan twee die alles hetzelfde vinden, mits ze allebei werkelijk in Christus wonen. Dat is bevrijdend en ongemakkelijk tegelijk.

De Vraag

En toch: kijk om je heen. De kerk is een lappendeken van breuken, denominaties, kerkscheuringen om zaken die achteraf klein bleken. Is dit gebed van Jezus dan onverhoord? Dat kun je niet zomaar zeggen, want gebeden van de Zoon aan de Vader vinden hun antwoord. Misschien moeten we het zo lezen: de eenheid die Jezus vraagt bestáát, dieper dan we zien, in allen die werkelijk in Hem zijn. Maar de zichtbare uitdrukking ervan is onze verantwoordelijkheid, en daarin falen we hartverscheurend. Het gebed staat er als aanklacht en als belofte tegelijk. Volledig antwoord komt pas als Hij terugkomt en er één kudde is onder één Herder. Tot die tijd leven we met de spanning.

Reflectie

Met wie in Christus' lichaam ben jij feitelijk gebroken, en wat houdt je tegen om de eerste stap te zetten?

Als een buitenstaander jouw gemeente een maand zou volgen, zou hij dan geloven dat de Vader Jezus gezonden heeft, op grond van wat hij ziet aan onderlinge liefde?