Genesis 35:10

De Tekst

God spreekt tot Jakob bij Bethel en zegt: "Uw naam is Jakob. Voortaan zal uw naam niet meer Jakob luiden, maar Israël zal uw naam zijn." En Hij noemde hem Israël. Twee namen in één ademtocht, en een breuk die tegelijk een bevestiging is.

Context

Jakob is teruggekeerd naar Bethel, de plek waar hij als vluchteling ooit die trap tot in de hemel zag. Tussen dat eerste bezoek en dit tweede ligt een leven vol strijd: twintig jaar bij Laban, het bedrog rond de kudden, de nachtelijke worsteling bij de Jabbok waar zijn heup werd ontwricht, de gespannen ontmoeting met Ezau. En daar vlak vóór, in hoofdstuk 34, de vreselijke geschiedenis van Dina en Sichem, en het bloedbad dat zijn zonen aanrichtten. Jakob is een gebroken man wanneer God hem opdraagt terug te keren naar Bethel, zijn huis te reinigen van de vreemde goden en een altaar te bouwen. Dit is geen triomftocht. Dit is een oude man die eindelijk thuiskomt op de plek waar het ooit begonnen is.

De Kern

Sta stil bij wat hier gebeurt. God noemt eerst de oude naam. "Uw naam is Jakob." Hakielenlichter, bedrieger, hij die van achter grijpt. God ontkent die naam niet. Hij fluistert hem niet weg alsof hij er nooit geweest is. Hij noemt hem, hardop, en pas dán komt de nieuwe. Er zit iets ontzagwekkend eerlijks in dit moment. God weet wie Jakob geweest is. Hij weet van de gestolen zegen, de list met de geitenvellen, het slinkse manoeuvreren bij Laban. Hij weet het, en Hij bevestigt tegelijkertijd dat die man voorbij is. Israël, strijder-met-God, is wie hij nu is. Genade werkt hier niet door het verleden te verbergen maar door het te overwinnen.

Het Detail

Dat dubbele noemen is geen redactionele slordigheid. In Genesis 32 sprak de mysterieuze worstelaar bij de Jabbok al eens uit dat Jakob voortaan Israël zou heten. Maar toen was het een strijdverklaring, na een nacht van geweld en verwonding. Nu, in hoofdstuk 35, is het een plechtige bekrachtiging in de rust van het altaar. Alsof God zegt: wat ik toen in die nacht van worsteling heb uitgesproken, staat nog steeds. Herinner je het? Ik ben het niet vergeten. Het is dezelfde belofte, tweemaal gedaan, want Jakob is er iemand die het tweemaal horen moet. En misschien zijn wij dat ook.

De Rode Draad

Er loopt een lijn van dit moment naar elke keer dat God iemand een nieuwe naam geeft, of, in het Nieuwe Testament, een nieuwe identiteit. Abram werd Abraham, Simon werd Petrus, Saulus werd Paulus. Steeds is het patroon hetzelfde: God grijpt in in wie iemand ís, niet alleen in wat iemand dóet. En steeds gebeurt het niet vóór de mens iets bewezen heeft, maar terwijl hij nog gebroken en onvolmaakt is. Jakob heeft juist een van de meest ellendige hoofdstukken van zijn leven achter de rug. Toch, of misschien juist daarom, spreekt God nu die naam uit. In Openbaring 2:17 belooft Christus de overwinnaar een witte steen met een nieuwe naam erop, alleen bekend aan wie hem ontvangt. Dezelfde belofte, doorgetrokken tot het einde.

De Spiegel

De vraag is niet of jij een Jakob-verleden hebt. Dat heb je. De vraag is of je durft te horen dat God je oude naam kent. Niet oppervlakkig kent, maar precies weet welk bedrog, welke berekening, welke lelijkheid bij jouw naam hoort. En de vraag is of je gelooft dat Hij daarna de nieuwe naam uitspreekt. Veel mensen leven ergens tussen die twee namen in. Ze weten van hun oude naam, kunnen hem uitspellen tot op de laatste letter, maar geloven de nieuwe niet echt. Ze denken dat God ergens diep vanbinnen toch Jakob zegt en Israël slechts uit beleefdheid. De tekst zegt iets radicaler: God noemt de oude naam één keer, en dan is het voorbij. "Voortaan zal uw naam niet meer Jakob luiden."

De Intertekst

Denk aan Jesaja 43:1: "Ik heb u bij uw naam geroepen, u bent van Mij." Dezelfde beweging, eeuwen later herhaald tegen een volk dat zichzelf verloren was. En in Johannes 1:42, wanneer Jezus Simon aankijkt: "U bent Simon, de zoon van Jona; u zult Kefas genoemd worden." Ook daar dat dubbele noemen: eerst wie je was, dan wie je wordt. Christus staat in de lijn van deze God die bij Bethel spreekt. Hij noemt niet nieuwe namen uit lucht, maar over mensen heen die eerst helemaal zichzelf mogen zijn, met alles wat daar aan pijnlijks bij hoort.

Reflectie

Welke oude naam draag jij nog met je mee alsof God hem nooit heeft uitgesproken en afgesloten?

Waar in je leven wacht je nog op een tweede keer horen van wat God al eerder over jou gezegd heeft?