Johannes 17:1

De Tekst

Jezus heft zijn ogen op naar de hemel en spreekt: "Vader, het uur is gekomen, verheerlijk Uw Zoon, opdat ook Uw Zoon U verheerlijkt." Het is het openingswoord van wat we het hogepriesterlijk gebed noemen, uitgesproken vlak voor Gethsemane, tussen de laatste woorden aan de discipelen en de nacht van verraad.

De Kern

Er valt een stilte in de bovenzaal. De discipelen hebben Hem uren horen spreken, over de wijnstok, over de Trooster, over vrede die anders is dan de wereld geeft. En dan, zonder overgang, keert Hij zich af van hen. Zijn ogen gaan omhoog. Niet gebogen zoals bij het gebed in Gethsemane straks, waar Hij op de grond zal vallen. Hier staat Hij rechtop, zijn blik gericht op de Vader, en het eerste woord dat komt is niet een verzoek om kracht of om ontkoming, maar dit: het uur is gekomen.

Dat uur is door heel het evangelie van Johannes als een strakke draad gespannen. In Kana had Hij tegen zijn moeder gezegd dat zijn uur nog niet was gekomen. Voor de tempelwachters was Hij onaantastbaar geweest omdat zijn uur nog niet was gekomen. En nu, opeens, staat het er zonder aarzeling. Gekomen. Voltooid tegenwoordige tijd. Wat de hele bediening heeft opgebouwd, komt hier samen tot een punt. En dan die vraag: verheerlijk Uw Zoon. Wie verwacht dat het kruis over verlaging gaat, wordt hier vreemd genoeg tegengesproken. Jezus vraagt om verheerlijking. Op de drempel van bespotting, striemen en spijkers, vraagt Hij om glorie. Dat is niet blindheid voor wat komt, maar een radicaal ander verstaan van waar glorie zit.

De Rode Draad

De verheerlijking waar Jezus om vraagt loopt door het hele Oude Testament heen als een verborgen ader. Wanneer Mozes vraagt om Gods heerlijkheid te zien, krijgt hij een verborgen blik in een rotsspleet, en wat langskomt is Gods goedheid, zijn genade, zijn geduld. Gods glorie is niet in de eerste plaats verblindend licht, maar zichzelf wegschenkende liefde. Jesaja zag dat de Knecht juist door zijn lijden verhoogd zou worden, hoog en zeer verheven. Johannes pakt die draad op en trekt hem door tot aan het kruis. Wanneer Jezus zegt dat Hij verheerlijkt wordt, bedoelt Hij het moment waarop Hij aan het hout hangt. Daar wordt zichtbaar wie God is. Niet ondanks het kruis, maar in het kruis.

De Spiegel

Wij bidden meestal andersom. Neem dit weg, geef mij dat, laat het lukken op mijn werk, red mijn huwelijk, genees mijn vader. En dat mag, Jezus zelf zal zo straks in Gethsemane bidden of de beker voorbij mag gaan. Maar hier, in het eerste vers van dit gebed, staat iets dat onze diepste bidgewoontes ondermijnt. Jezus vraagt niet in de eerste plaats om zichzelf, maar om de eer van de Vader, en Hij begrijpt dat die twee onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wanneer wij God vragen om ons te dragen door een moeilijke tijd, is de dieper liggende vraag dan ook: laat U door mij heen gezien worden? Of blijft God een middel tot mijn welzijn? Deze tekst schuurt omdat hij ons dwingt te vragen of wij, ergens in ons bidden, ooit rechtop staan en zeggen: verheerlijk uzelf in mij, ook als dat mij kost.

Het Profiel

De eerste lezers van Johannes leefden decennia na deze scene, waarschijnlijk in kleine gemeenten in Klein-Azië, onder groeiende druk. Sommigen waren uit de synagoge gezet, anderen keken tegen keizercultus aan waarin een aardse heerser goddelijke eer opeiste. Voor hen was verheerlijking geen abstract woord. Zij wisten precies wie in hun wereld werd verheerlijkt: de sterken, de rijken, de Romeinse machthebbers. En dan lezen ze dit: een veroordeelde rabbi, aan de vooravond van een schandelijke executie, bidt om verheerlijking. En krijgt die. Voor deze gemeenten was dat geen theologisch concept maar een omwenteling van hun hele wereldbeeld. Wie werkelijk regeert, en waar echte glorie schuilt, bleek in Christus voorgoed verplaatst.

Het Detail

"Hij hief zijn ogen op naar de hemel." Een klein gebaar, makkelijk over te lezen. Maar bedenk: de tollenaar in Lukas 18 durfde zijn ogen niet op te heffen. Ogen opheffen naar de hemel is de houding van iemand die weet dat hij vrijmoedig toegang heeft. Jezus doet het als vanzelfsprekend. Hij kijkt de Vader in het gezicht. Er is geen schaamte, geen afstand, geen aarzeling. En juist dit gebaar, deze onbelaste toegang, is wat Hij door het uur dat komt aan ons zal geven. Het voorhangsel dat straks scheurt, is al aan het scheuren in deze ogen die zich naar boven richten.

De Hoofdpersoon

Wat zien we in deze Jezus? Een mens die weet wat komt, die de klok van zijn eigen leven kan aflezen, en die niet vlucht. Er is geen paniek. Geen bitterheid. Ook geen stoere onverschilligheid, want Gethsemane komt nog. Wat er is, is bewuste overgave, gericht op de Vader. Hij noemt Hem Vader, niet Heer, niet Almachtige. Het woord dat kinderen gebruiken. In dat ene woord ligt de hele relatie waarin Hij staat en waarin Hij ons wil binnenleiden. De verheerlijking die Hij vraagt is uiteindelijk ook voor ons: opdat we deze Vader zouden kennen, opdat we ook onze ogen zouden durven opheffen.

Reflectie

Wanneer ik terugkijk op mijn gebeden van de afgelopen week, wat vroeg ik en waarvoor eigenlijk?

Waar in mijn leven wordt op dit moment iets van me gevraagd wat ik alleen kan dragen als ik het als "mijn uur" leer zien, in Gods hand?