Johannes 17:3

De Tekst

Jezus bidt, en midden in dat gebed geeft Hij een definitie die je niet snel verwacht in een gebed: "En dit is het eeuwige leven, dat zij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, Die U gezonden hebt." Eeuwig leven is hier geen toekomstig pakket, geen plek, geen tijdsduur. Het is een kennen. En in datzelfde adem trekt Jezus zichzelf de definitie binnen, naast de Vader.

De Kern

Wat hier gebeurt is theologisch explosief. Eeuwig leven, de hoogste belofte van het hele Oude Testament, samengebald in de hoop op opstanding en het wonen bij God, wordt door Jezus geherdefinieerd als relatie. Niet "eeuwig leven is dat je het krijgt nadat je sterft", maar "eeuwig leven is dat je Hem kent". Dat verandert alles aan hoe redding werkt. Het is geen transactie waarbij je iets ontvangt nadat je iets gelooft. Het is binnengetrokken worden in een kennen dat al begint zodra het begint. En het Griekse kennen hier, ginōskō, is geen hoofdkennis maar relationeel weten, zoals een man en vrouw elkaar kennen. Redding is intimiteit met de levende God, en die intimiteit loopt door Christus heen. Niet om Hem heen, niet naast Hem, door Hem.

De Rode Draad

Het hele Oude Testament wacht op dit moment. "Ik zal hun een hart geven om Mij te kennen", belooft God bij Jeremia (24:7), en het nieuwe verbond bij Jeremia 31 culmineert in: "zij zullen Mij allen kennen, van hun kleinste tot hun grootste toe." Dat is geen bijzaak van het verbond, dat is het verbond. God die zich laat kennen, en een volk dat Hem werkelijk kent. Eeuwen lang stond dat kennen geblokkeerd door zonde, door de gordijnen van de tempel, door priesters die bemiddelden. Hier, in dit gebed, vlak voor het kruis, zegt Jezus: dat kennen wordt nu mogelijk, en het loopt via Mij. De gezondene maakt de Zender kenbaar. De heilsgeschiedenis komt hier tot haar punt: God wil gekend worden, en heeft alles in beweging gezet om dat te realiseren.

De Spiegel

Dit schuurt, want we hebben geleerd over God te praten, over Hem te denken, voor Hem te werken, en dat alles te verwarren met Hem kennen. Een kringleider kan jaren teksten uitleggen zonder de Persoon achter de teksten te ontmoeten. Een ouderling kan vergaderen tot zijn pensioen en daarbij geestelijk verdrogen. De vraag die deze tekst stelt is ongemakkelijk: ken je Hem, of weet je veel óver Hem? En het gevaarlijke is dat het tweede zo lijkt op het eerste dat je het verschil pas merkt als je in crisis komt, als je kind ziek wordt, als je baan wegvalt, als je huwelijk wankelt. Dan blijkt of je een dossier hebt of een Vader. Eeuwig leven, zegt Jezus, begint nu, in werkelijke omgang. Niet in informatie.

De Intertekst

Hosea 6:3 fluistert hier doorheen: "Laten wij Hem kennen, ernaar jagen Hem te kennen." Dat jagen is precies wat hier vervuld wordt, met Christus als de toegang. En Paulus, geen vreemde van deze gedachte, schrijft in Filippenzen 3:8 dat hij alles voor verlies houdt "vanwege de voortreffelijkheid van de kennis van Christus Jezus, mijn Heere." Datzelfde kennen. Bij Paulus zo radicaal dat hij zijn hele cv erbij weggooit. Beide teksten laten zien dat dit kennen geen statisch bezit is maar een levenslang ingaan op een Persoon die altijd groter blijkt.

Context

Johannes 17 wordt het hogepriesterlijk gebed genoemd, en niet zonder reden. Jezus staat op de drempel van Gethsemane. Over een paar uur wordt Hij gearresteerd. De discipelen zitten verbijsterd om Hem heen na een avond vol vreemde dingen: voetwassing, een verrader die wegloopt, beloften over de Trooster. En dan bidt Hij hardop, voor hen hoorbaar. Dat is bewust. Hij wil dat ze meeluisteren, dat ze horen wat Hij bij de Vader voor hen neerlegt. In de Joodse wereld was kennen van God het hoogste goed, maar omgeven met huiver: God was de Onuitsprekelijke. Dat Jezus dat kennen nu opent, en zichzelf erin betrekt als gelijkwaardige toegang, is een claim die niemand kan negeren. Of Hij heeft gelijk, of Hij lastert.

De Vraag

Wat dan met de oprechte zoeker die Christus nooit hoorde? Als eeuwig leven is "U kennen en Jezus Christus", waar staan zij dan? De tekst geeft geen comfortabel antwoord. Hij sluit Christus niet uit als enige weg, integendeel. Maar hij sluit ook niet uit dat God in zijn vrijheid mensen op manieren bereikt die wij niet overzien. Wat we wel weten: het kennen loopt door Christus, altijd. Hoe dat precies werkt voor wie Hem nooit hoorden, daarover zwijgt deze tekst. Dat zwijgen mogen we niet vullen met onze voorkeuren, in welke richting ook.

Reflectie

Waar in mijn leven verwar ik kennis over God met het kennen van God zelf, en wat zou er moeten veranderen om dat onderscheid serieus te nemen?

Als eeuwig leven nu al begint in dit kennen, wat zegt mijn dagelijkse omgang met Christus dan over hoeveel eeuwig leven er nu al in mij stroomt?