Romeinen 3:23

De Tekst

"Want allen hebben gezondigd en missen de heerlijkheid van God." Paulus zet hier een streep onder een lange aanklacht die hij vanaf hoofdstuk 1 heeft opgebouwd. Heiden en Jood, vrome en goddeloze, ze staan op dezelfde grond. Niemand uitgezonderd. De zonde is niet een afwijking van enkelen maar de toestand van allen, en het gemis dat eruit voortvloeit is geen kleinigheid: het is de heerlijkheid van God zelf die ontbreekt.

De Kern

Twee werkwoorden dragen deze tekst, en ze staan in een veelzeggende combinatie. Het eerste, "gezondigd", staat in een vorm die op een voltooide daad wijst. Het tweede, "missen", is doorlopend, een blijvende toestand. Eerst is er iets gebeurd, en sindsdien is er iets weg. De zonde is niet alleen een serie misstappen die je kunt optellen, maar een breuk die een leegte achterlaat. En die leegte wordt hier scherp benoemd: het gaat niet om geluk, vrede of zelfontplooiing die we missen, maar om Gods heerlijkheid. De mens is geschapen om in die heerlijkheid te delen, om er beeld van te zijn, en precies daar zit het tekort. Dat maakt zonde ook zo veel ernstiger dan ethisch falen. Het is een verlies van bestemming.

De Rode Draad

Achter dit ene vers staat het hele bijbelse verhaal. Adam en Eva werden geschapen naar Gods beeld, bekleed met een waardigheid die de schepping moest weerspiegelen. Na de zondeval staat er dat Adam een zoon kreeg "naar zijn beeld", niet meer naar Gods beeld zoals het oorspronkelijk bedoeld was. Iets is gekanteld. De heerlijkheid die in Eden vanzelfsprekend was, week. Bij de berg Sinaï keert ze terug in wolk en vuur, maar achter een gordijn, ontoegankelijk. In de tabernakel woont ze, maar afgeschermd. Pas in Christus, "de afstraling van Gods heerlijkheid" volgens Hebreeën, komt die heerlijkheid weer onder mensen wonen, en Paulus zal in 2 Korinthe 3 schrijven dat wij nu "van heerlijkheid tot heerlijkheid" veranderd worden. Romeinen 3:23 is dus niet het einde van het verhaal, maar het scherp gestelde probleem waar Christus het antwoord op is.

De Spiegel

Dit vers schuurt omdat het geen ruimte laat voor de stille vergelijking waarmee we onszelf overeind houden. Je weet wel: ik ben geen heilige, maar moet je die collega zien. Ik heb mijn fouten, maar ik ben tenminste eerlijk. Paulus haalt die vergelijking weg. Allen. Niet "de meesten" of "behalve de oprechten". En dan dat woord "missen". Het raakt iets diepers dan schuldgevoel. Het raakt het besef dat je leven, hoe goed je het ook organiseert, een leegte heeft die je niet zelf kunt vullen. Werk dat niet bevredigt, relaties die ergens stokken, prestaties die hun glans verliezen zodra je ze hebt. Dat zijn geen toevalligheden van het bestaan, maar symptomen. Er ontbreekt iets, en de naam ervan is Gods heerlijkheid.

Het Profiel

In Rome zaten Joden en heidenen in één gemeente, en ze vonden elkaar niet vanzelfsprekend. Joodse christenen droegen de geschiedenis van het verbond, de besnijdenis, de wet. Heidenchristenen kwamen uit een wereld van tempels en filosofieën. De verleiding voor de Joodse hoorder was om zich op afkomst en wet te beroepen. De verleiding voor de heidense hoorder was om zijn nieuwe vrijheid uit te spelen tegen de Joodse achtergrond. Paulus' "allen" sneed beide kanten af. Voor de eerste hoorders moet dit confronterend geweest zijn op een manier die wij makkelijk missen. Het was niet alleen een theologisch statement, maar een gemeenschapsherstellend woord: niemand had iets om op neer te kijken, allen hadden alles te ontvangen.

Het Detail

"Heerlijkheid" is in het Grieks doxa, een woord dat zwaarte, gewicht, glans betekent. In het Oude Testament vertaalt het het Hebreeuwse kavod, dat letterlijk "zwaarte" is. Gods heerlijkheid is geen vaag licht of religieus gevoel, maar een gewichtige werkelijkheid, iets met dichtheid. En precies dat missen wij. Ons bestaan voelt vaak licht in de verkeerde zin, vluchtig, zonder werkelijk gewicht. Wij produceren veel, maar weinig blijft. We zoeken bevestiging, want we voelen dat we onszelf niet kunnen wegen. Paulus zegt: dat klopt, want het gewicht waar je voor gemaakt bent, ontbreekt. Pas wanneer Gods heerlijkheid je leven binnenkomt, krijgt het bestaan zijn eigenlijke zwaarte terug.

De Intertekst

Paulus heeft Psalm 14 in gedachten, die hij vlak hiervoor citeert: "Er is niemand die goed doet, zelfs niet één." De aanklacht is dus niet zijn vondst, maar staat al in Israëls eigen liedboek. En tegenover dit vers staat als tegenhanger Romeinen 8:30: "die Hij gerechtvaardigd heeft, heeft Hij ook verheerlijkt." Wat in 3:23 als gemis wordt vastgesteld, wordt in 8:30 als belofte teruggegeven. De heerlijkheid die wij missen, is precies wat Christus terugbrengt. Daartussen ligt de weg van het kruis, en daarom kan Paulus in vers 24 onmiddellijk verder: "en worden om niet gerechtvaardigd door Zijn genade."

Reflectie

Waar in je leven voel je het scherpst dat er "iets met gewicht" ontbreekt, en wat probeer je gewoonlijk in die leegte te leggen?

Wat zou er veranderen in hoe je naar anderen kijkt, als je het "allen" van dit vers werkelijk op jezelf zou laten landen voordat je het op een ander toepast?