1 Samuël 9:17

De Tekst

Op het moment dat Saul het blikveld van Samuël binnenstapt, spreekt de HEERE direct tot zijn profeet: "Zie, dit is de man van wie Ik u gezegd heb: Deze zal over Mijn volk heersen." Geen aarzeling, geen afweging. God wijst Saul aan terwijl Samuël hem voor het eerst ziet, nog voordat er een woord is gewisseld.

De Kern

Dit vers draait om een pijnlijk werkwoord: heersen. In het Hebreeuws staat hier atsar, letterlijk "in bedwang houden", "beteugelen". Het is niet het gebruikelijke woord voor koninklijk regeren. God kondigt Saul aan als iemand die het volk moet inperken, niet als iemand die het volk verheft. Daarmee laat de tekst meteen zien dat deze koningschap een concessie is. Israël heeft om een koning gevraagd (hoofdstuk 8), God heeft toegestemd, maar de taal die Hij nu kiest verraadt waar dit heen gaat. God geeft wat gevraagd werd, en Hij noemt het bij zijn ware naam. Dat is genade met een scherpe rand.

De Rode Draad

De zin "deze zal over Mijn volk heersen" roept onmiddellijk Deuteronomium 17 op, waar Mozes vooruitblikt op de dag dat Israël een koning zal willen "zoals alle volken om ons heen". Die wet staat koningschap toe maar bindt het aan de Thora. Saul wordt gepresenteerd binnen dat kader, maar het is al voelbaar dat hij er niet in zal passen. En daarachter schemert een andere figuur. Want wanneer later de ware koning komt, de Zoon van David, dan is Hij geen atsar, geen inperker, maar een herder die zijn leven geeft voor de schapen. Johannes 10 is in zekere zin het tegenbeeld van 1 Samuël 9. God wijst hier een koning aan die het volk moet beteugelen; daar wijst Hij een Koning aan die zich voor het volk laat beteugelen tot aan het kruis.

De Spiegel

Er zit iets ongemakkelijks in dit vers: God geeft Saul omdat het volk hem wilde. Dat is een patroon dat zich herhaalt in jouw leven en het mijne. We bidden om iets, blijven aandringen, en op een gegeven moment krijgen we het. Een baan, een relatie, een positie, een huis. En soms is dat zegen. Maar soms is het ook een Saul: iets dat God toestaat omdat wij er niet van af te praten waren, en wat later blijkt ons meer in te perken dan te bevrijden. Psalm 106:15 zegt het hard: "Hij gaf hun wat zij begeerden, maar zond uitputting in hun ziel." De vraag die dit vers in je legt is dus niet alleen "wie is mijn koning", maar ook: welke dingen in mijn leven kreeg ik omdat ik ze eiste, en wat doen ze nu met mij?

Context

We zitten in de kantelperiode tussen de richteren en het koningschap. De filistijnse druk is enorm, de ark is jarenlaren verdwenen, Samuëls zonen zijn corrupt (8:3) en het volk ziet geen uitweg meer. Ze willen een koning, een zichtbare, militair sterke figuur, zoals de buurvolken. God heeft Samuël in hoofdstuk 8 al uitgelegd dat deze vraag in feite een afwijzing is van Zijn eigen koningschap. Nu, in hoofdstuk 9, lopen de lijnen samen: Saul is op zoek naar verloren ezels van zijn vader, en loopt zonder het te weten een roeping binnen. Op het moment dat hij Samuël ziet, ziet Samuël hem met Gods ogen. De geschiedenis kantelt in één oogopslag.

Het Detail

Let op het kleine woord "Zie". In het Hebreeuws hinneh, de aandachtsroep van God die door de hele Schrift klinkt. "Zie, een maagd zal zwanger worden" (Jesaja 7:14). "Zie het Lam Gods" (Johannes 1:29). "Zie, Ik maak alle dingen nieuw" (Openbaring 21:5). Telkens staat dat woordje voor een moment waarop de hemel een vinger legt op iets in de aardse geschiedenis en zegt: hier. Dat God hier hinneh zegt over Saul, een lange jongen die zijn ezels kwijt is, laat zien dat ook de concessies van God met Zijn volle aandacht gebeuren. God wijst Saul aan met dezelfde ernst waarmee Hij later Zijn Zoon zal aanwijzen. Dat maakt dit vers tegelijk zwaar en teder.

De Hoofdpersoon

De eigenlijke hoofdpersoon van dit vers is niet Saul maar de HEERE. Hij spreekt het eerst, Hij ziet het eerst, Hij benoemt het eerst. Saul loopt, zonder te weten, in een gesprek binnen dat al over hem gaat. Dat tekent hoe God door de Schrift heen werkt: mensen zijn bezig met ezels, met werk, met zorgen, en ondertussen wordt hun naam al genoemd in de hemel. Maar het tekent ook iets huiveringwekkends. Dezelfde God die hier zegt "deze is het", zal later zeggen "Ik heb berouw dat Ik Saul tot koning aangesteld heb" (15:11). Dat betekent niet dat God Zich vergist heeft. Het betekent dat Hij werkelijk met mensen omgaat, in een geschiedenis die pijn kent, ook aan Zijn kant.

Reflectie

Welke "Saul" in jouw leven heb je ooit zelf opgeëist, en wat zegt God daar nu over?

Als God vandaag "hinneh" over jou zou zeggen, waar in je dagelijkse routine zou dat moment vallen, en zou je het merken?