Johannes 1:14

De Tekst

Het Woord, dat eeuwig bij God was en God zelf is, werd vlees. Hij sloeg zijn tent op tussen mensen. En wij, zegt Johannes namens een kleine groep ooggetuigen, hebben zijn heerlijkheid gezien, een heerlijkheid die alleen past bij de eniggeboren Zoon van de Vader. Vol genade en waarheid.

De Kern

Dit vers laat geen ruimte voor halfslachtigheid. Johannes zegt niet dat God dichterbij kwam, of dat Hij sprak via een mens. Het Woord, datzelfde Woord waardoor alles is ontstaan, werd vlees. Sarx in het Grieks: niet alleen huid en haar, maar de hele kwetsbare, sterfelijke, vermoeibare menselijke conditie. God wordt geen schim van een mens, geen toneelspeler in een lichaam. Hij wordt het echt.

En dan die combinatie: vol genade en waarheid. Niet genade tegenover waarheid, alsof het ene het andere moet temperen. Beide tegelijk, volop. Wie Hem ziet, ziet hoe God werkelijk is, en hoe Hij werkelijk over jou denkt.

De Rode Draad

Johannes kiest zijn woorden zorgvuldig. "Heeft onder ons gewoond" is in het Grieks letterlijk "heeft onder ons getabernakeld". Hij grijpt terug op de tabernakel in de woestijn, die tent waarin de heerlijkheid van God neerdaalde tussen het volk Israël. Eeuwenlang was de aanwezigheid van God geconcentreerd in een tent, later in een tempel, achter voorhangsels, onbereikbaar voor de gewone mens. Nu wordt die heerlijkheid een lichaam. Vlees. Iemand die je kunt aanraken, met wie je kunt eten.

De rode draad loopt van Genesis 3, waar de mens uit Gods nabijheid wordt verbannen, via de tabernakel en tempel, naar dit moment: God die zelf de afstand komt overbruggen. Niet wij klimmen omhoog. Hij komt naar beneden.

De Spiegel

Hier wordt iets in je blootgelegd dat je liever bedekt houdt. Misschien geloof je in een God die op afstand toekijkt, vriendelijk genoeg maar te verheven om je dagelijkse rommel echt aan te raken. Dan zegt dit vers: Hij werd vlees. Hij weet hoe het is om hongerig wakker te worden, om in de file te staan met een lichaam dat moe is, om verraden te worden door iemand die je vertrouwde.

Of misschien is het omgekeerd. Je hebt God gemaakt tot je beste vriend, je therapeut, je coach. Knus, behapbaar. Dan zegt dit vers: wij hebben zijn heerlijkheid gezien. Hij is niet alleen warm, Hij is ook overweldigend. Heerlijkheid is geen aaibaar woord.

En dan dat "vol genade en waarheid". Veel mensen kiezen onbewust een kant. Of je gelooft dat God je echt ziet zoals je bent (waarheid), en dan vrees je zijn oordeel. Of je gelooft dat Hij je liefheeft (genade), en dan moet je hopen dat Hij niet te goed kijkt. Johannes zegt: Hij is beide, tegelijk, vol. Hij ziet alles wat je verbergt, en heeft je lief tot in het vlees.

De Hoofdpersoon

De hoofdpersoon hier is het Woord. Johannes had Hem kunnen aanduiden als de Zoon, de Messias, de Heer. Hij kiest Logos, een term die zowel Joodse als Griekse oren kon plaatsen. Het Woord is hoe God zich kenbaar maakt, hoe Hij spreekt, hoe Hij schept. En dit Woord, deze zelfuitdrukking van God, wordt nu een baby in Bethlehem, een timmermanszoon in Nazareth, een rabbi in Galilea.

Wat zegt dit over Hem? Dat Hij niet schroomt om klein te worden. Dat heerlijkheid bij Hem niet betekent: afstand bewaren. Dat de hoogste God de laagste plek niet beneden zijn waardigheid acht. Dit is een God die zich laat zien, niet vaag, maar in een gezicht dat je kunt aankijken.

Context

Johannes schrijft zijn evangelie waarschijnlijk laat in de eerste eeuw, in een wereld waarin twee groepen worstelden met de identiteit van Jezus. Joodse christenen probeerden te begrijpen hoe de Messias tegelijk God kon zijn. Griekse denkers, beïnvloed door filosofieën die het lichamelijke als minderwaardig zagen, vonden het idee dat God echt vlees werd aanstootgevend. Het lichaam was iets om aan te ontsnappen, niet iets om aan te nemen.

Tegen beide groepen plaatst Johannes deze zin. Het Woord, eeuwig en goddelijk, werd vlees, sarx, met al de geur en kwetsbaarheid van dien. Hij verzacht het niet. En de kleine groep gelovigen die dit las, vaak gemarginaliseerd en vervolgd, kreeg hier hun fundament: wij hebben Hem gezien.

Het Detail

Let op het zinnetje "wij hebben Zijn heerlijkheid gezien". Wij. Johannes spreekt namens ooggetuigen. Dit is geen mystieke vondst, geen filosofische conclusie. Het is een getuigenis. Wij waren erbij. We hebben Hem brood zien breken, we hebben Hem zien huilen bij een graf, we hebben Hem zien sterven en weer zien lopen.

En het werkwoord dat Johannes gebruikt voor "gezien" is geen vluchtig kijken, maar aanschouwen, langdurig observeren. Drie jaar lang, dag na dag. De heerlijkheid van God werd niet gezien in een visioen of een bliksemflits, maar in een mensenleven dat zich liet bekijken. Dat verandert hoe je naar je eigen leven kijkt: ook gewone dagen kunnen drager zijn van iets eeuwigs.

Reflectie

Welke kant kies jij meestal onbewust: een God van waarheid die je vreest, of een God van genade die je niet helemaal serieus durft te nemen? Wat zou er veranderen als je beide tegelijk durfde te ontvangen?

Als de heerlijkheid van God zichtbaar werd in een gewoon mensenleven, wat zegt dat dan over de gewone dagen die jij doorleeft?