Hooglied 6

De Uitleg

Hooglied 6 begint met een vraag van de "dochters van Jeruzalem", een soort koor van vriendinnen, aan de bruid: Waar is je geliefde heen gegaan? In hoofdstuk 5 was hij namelijk weg, en zij zocht hem door de stad. Nu vragen haar vriendinnen: zeg ons waar hij is, dan zoeken we met je mee.

Haar antwoord verrast. Ze zegt eigenlijk: ik weet het wel. Hij is naar zijn tuin gegaan, om te grazen tussen de lelies. En dan komt de regel die als een opluchting klinkt: Ik ben van mijn liefste en mijn liefste is van mij. Ze raakte hem even kwijt, ze voelde zich verlaten, maar ze weet nog steeds bij wie ze hoort.

Daarna spreekt de bruidegom. Hij beschrijft haar met een opeenstapeling van beelden die voor ons soms vreemd klinken (haar als een kudde geiten, tanden als ooien die uit het washok komen), maar de strekking is duidelijk: hij ziet haar. Hij ziet haar zoals niemand anders haar ziet. Hij zegt: er zijn zestig koninginnen, tachtig bijvrouwen, ontelbare jonge vrouwen, maar jij bent de enige. Jij bent uniek. Zelfs die andere vrouwen, als ze haar zien, prijzen haar.

Aan het eind van het hoofdstuk wandelt de bruid door een notentuin om te kijken of het voorjaar al begonnen is, of de wijnstok bloeit. En dan, vrijwel zonder waarschuwing, is ze opgenomen in een soort koninklijke wagen. Het hoofdstuk eindigt met een raadselachtige scène waarin de vriendinnen haar roepen om terug te komen, en zij vraagt waarom ze naar haar kijken alsof ze danst tussen twee legers. Het beeld blijft hangen als een filmstill: aandacht, schoonheid, verwarring.

Wat betekent dit?

Hooglied is een liefdesgedicht. Geen handleiding, geen leerstellig betoog, maar poëzie over verlangen, gemis en bij elkaar horen. Het mag schuren dat dit boek in de Bijbel staat. Het is lichamelijk, het is romantisch, het is soms ongemakkelijk direct. Maar juist daarom is het belangrijk: God schaamt zich niet voor liefde, lichamelijkheid en verlangen. Hij heeft het zelf bedacht.

De kernregel van dit hoofdstuk is die ene zin: Ik ben van mijn liefste en mijn liefste is van mij. In hoofdstuk 2 stond er nog: mijn liefste is van mij, en ik van hem. De volgorde is omgedraaid. Eerst dacht ze vooral aan wat zij had. Nu begint ze bij hem: ik ben van hem. Dat is een rijpere liefde. Niet "wat krijg ik", maar "bij wie hoor ik".

En de bruidegom? Hij zegt tegen haar wat elke mens diep van binnen wil horen: jij bent niet inwisselbaar. Tussen alle anderen ben jij de enige.

De Rode Draad

De kerk heeft Hooglied door de eeuwen heen ook gelezen als een beeld van de liefde tussen God en zijn volk, tussen Christus en zijn bruid. Dat is geen vrome truc om het ongemak van de erotiek weg te poetsen. Het is omdat Gods liefde voor mensen in de hele Bijbel met huwelijkstaal wordt beschreven. Hosea, Jesaja, Ezechiël, en uiteindelijk Openbaring 21, waar de bruid van het Lam tevoorschijn komt: God kiest mensen zoals een bruidegom een bruid kiest.

Lees die ene zin nu nog eens: Ik ben van mijn liefste en mijn liefste is van mij. Paulus zegt iets soortgelijks in 1 Korinthe 6: jullie zijn niet van uzelf, jullie zijn gekocht. En Jezus in Johannes 10: niemand zal mijn schapen uit mijn hand rukken. De ervaring van de bruid, dat ze hem even kwijt was maar nog steeds bij hem hoort, is precies hoe geloof vaak werkt. Je voelt God soms niet. Je zoekt hem in een soort nachtstad. En toch ben je van hem.

En dan dat woord van de bruidegom: jij bent de enige. Voor God ben jij niet één van velen. Hij ziet je niet als een gemiddelde tiener tussen miljarden. Jezus stierf alsof jij de enige was die gered moest worden.

Voor Jou

Je leeft in een tijd waarin je voortdurend wordt vergeleken en jezelf vergelijkt. Op Instagram, in de klas, in de spiegel. Er is altijd iemand mooier, slimmer, populairder, geestelijker. Het is uitputtend om constant te moeten bewijzen dat je meetelt.

Hooglied 6 zegt iets anders. Bij God ben je niet één van zestig koninginnen of tachtig bijvrouwen. Hij heeft geen ranglijst. Hij kijkt naar jou zoals de bruidegom naar de bruid kijkt: met aandacht voor de details die anderen missen.

En als je je op dit moment juist verlaten voelt, alsof God ver weg is, dan is de bruid in dit hoofdstuk jouw gezelschap. Zij was hem kwijt. Ze zocht. En toen ze het diepste van haar geloof opzei, zei ze niet: ik voel hem. Ze zei: ik ben van hem. Dat is genoeg om op te staan.

Praat mee

Wat doet het met je dat er een liefdesgedicht in de Bijbel staat? Voelt dat ongemakkelijk, bevrijdend, of allebei?

De bruid zegt "ik ben van mijn liefste" zelfs als ze hem niet ziet. Kun jij zeggen "ik ben van God" ook op momenten dat je hem niet voelt? Wat maakt dat moeilijk of mogelijk?

Samen Bidden

God, dank u dat u liefde hebt bedacht en er niet voor schrikt. Dank u dat ik bij u hoor, ook als ik u kwijt ben. Leer mij te geloven dat ik in uw ogen niet inwisselbaar ben. Houd mij vast als ik mezelf vergelijk en verlies. Amen.