Exodus 24:1

De Tekst

"Daarna zei Hij tegen Mozes: Klim op naar de HEERE, u en Aäron, Nadab en Abihu en zeventig van de oudsten van Israël, en buig u op een afstand neer." Na alle wetten en regels van hoofdstuk 20 tot 23 komt er ineens een uitnodiging: kom omhoog. Maar wel op afstand. Alleen Mozes zal straks dichterbij mogen. De rest blijft staan waar ze staan.

De Kern

Dit vers regelt afstand. God nodigt uit én begrenst tegelijk. Zeventig oudsten mogen mee de berg op, maar moeten zich "op een afstand" neerbuigen. Het is een merkwaardige combinatie: toenadering en distantie in één beweging. Wie het verbond serieus neemt, ontdekt hier iets ongemakkelijks. Gods heiligheid is geen sfeer waar je zomaar in doorloopt. Zelfs de leiders van Israël, mannen die net Egypte hebben zien vallen en de zee hebben zien splijten, krijgen een grens getekend. De nabijheid van God is een gave, geen recht. En de gave komt met precieze instructies over waar je mag staan.

De Rode Draad

Deze afstand echoot terug én vooruit. Terug naar Genesis 3, waar de mens de tuin wordt uitgezet en cherubs de weg terug bewaken. En vooruit, want die afstand wordt in de tempel geïnstitutionaliseerd met voorhof, heilige en heilige der heiligen, elk met eigen toegangsregels. Pas in Marcus 15:38 gebeurt het onvoorstelbare: "En het voorhangsel van de tempel scheurde in tweeën, van boven naar beneden." De afstand die op Sinaï werd voorgeschreven, wordt door het kruis doorbroken. Hebreeën 12 legt dat expliciet naast elkaar: u bent niet genaderd tot een berg die brandt van vuur, maar tot Sion. Exodus 24:1 laat zien wat er nodig was om ooit dichtbij te mogen komen zonder te sterven.

De Spiegel

We zijn geneigd Gods nabijheid vanzelfsprekend te vinden. Even bidden voor het eten, een lied op zondag, een korte stille tijd tussen de mails door. Deze tekst duwt daartegen. De oudsten krijgen geen intieme ontmoeting op eigen voorwaarden, ze krijgen een positie aangewezen. Merk je bij jezelf hoe snel je aanneemt dat God overal in meegaat wat je doet, dat Hij zich voegt naar jouw agenda, jouw tempo, jouw comfort? Er is een verschil tussen een God die dichtbij wil komen en een God die tam is. Deze tekst herinnert je eraan dat je aanbidt, niet consumeert. Neerbuigen op afstand kan meer eerbied bevatten dan gemakkelijke intimiteit.

De Hoofdpersoon

God spreekt hier, en Hij spreekt precies. Namen worden genoemd: Aäron, Nadab, Abihu, zeventig oudsten. Geen anonieme menigte. Wie ergens mag staan, staat er ook echt. Later, in Leviticus 10, zullen we lezen wat er gebeurt als Nadab en Abihu de grenzen alsnog overschrijden met "vreemd vuur". Ze sterven. Die schaduw hangt al boven dit vers, ook al weet niemand het nog. God is hier de gastheer die de gastenlijst opstelt en de plekken aanwijst. Dat is niet willekeur, dat is zorg. Wie de heiligheid van God niet respecteert, overleeft de ontmoeting niet. Zijn precisie is bescherming, geen afstandelijkheid.

De Vraag

Waarom die afstand? Als God een verbond sluit, waarom dan niet gewoon iedereen erbij? De tekst antwoordt niet direct. Wel zien we dat verderop, in vers 9 tot 11, de zeventig oudsten God écht zien en "aten en dronken" zonder dat Hij zijn hand tegen hen uitstrekte. Er gebeurt dus wel iets ongehoords, maar binnen strikte kaders. Waarom mag Mozes wel dichter en zij niet? Waarom worden juist deze zeventig gekozen? De Schrift zwijgt. Wat blijft staan is dat toegang tot God niet democratisch is verdeeld, en dat dat schuurt met ons gevoel voor rechtvaardigheid. Misschien is de eerlijke reactie: aanvaarden dat Gods vrijheid om te kiezen niet ophoudt bij onze voorkeuren.

Context

We staan aan de voet van de Sinaï, ergens in de eerste maanden na de uittocht. Israël is nog geen volk in de zin van een staat met land en instituties, maar een verzameling stammen in de woestijn, net bevrijd uit slavernij. De structuren worden hier gevormd. Zeventig oudsten, dat getal komt terug: zeventig zielen trokken ooit met Jakob naar Egypte (Genesis 46:27), zeventig oudsten krijgen later Gods Geest (Numeri 11). Het is representatief leiderschap, het volk in miniatuur. Aäron en zijn zonen zijn de aankomende priesterlijke lijn. De setting is een berg die rookt en dondert. In die wereld was een berg vaak de plek waar goden woonden, maar deze God bepaalt zelf wie er komen mag.

Reflectie

Waar in je leven verwar je vertrouwdheid met God met vanzelfsprekendheid, en wat zou het betekenen om weer "op een afstand" neer te buigen voor je verder loopt?

Nu het voorhangsel gescheurd is, hoe leef je in de spanning tussen vrijmoedige toegang en diep ontzag zonder één van beide te verliezen?