Johannes 1:7

De Tekst

"Deze kwam tot een getuigenis, om van het licht te getuigen, opdat allen door hem geloven zouden." Johannes de Doper wordt hier geïntroduceerd niet om zichzelf, maar om zijn functie: hij is een stem die wijst, een vinger die aanwijst wat groter is dan hijzelf. Het hele vers draait om één werkwoord dat drie keer terugkomt in verschillende vormen: getuigen. En het heeft één doel: dat mensen gaan geloven.

De Kern

Dit vers staat midden in de proloog van Johannes, tussen de duizelingwekkende zinnen over het Woord dat bij God was en God was, en het Licht dat in de duisternis schijnt. En juist daar, tussen die kosmische uitspraken, wordt plotseling een mens genoemd. Dat is theologisch gezien geen onderbreking maar een onthulling. God kiest ervoor om zich bekend te maken via getuigen. Hij had het licht zonder tussenkomst kunnen laten doorbreken, maar Hij schakelt mensen in. Johannes de Doper is de eerste in een lange lijn: de hele kerk na hem leeft van en in dit patroon. Geloven ontstaat niet uit zelfbedenksels of mystieke intuïtie, maar door getuigenis. Iemand wijst, en een ander kijkt.

De Rode Draad

De figuur van de wegbereider staat al in Jesaja en Maleachi: er zal een stem klinken in de woestijn, een bode die de weg bereidt voor de HEER. Johannes vervult die oude belofte, en dat betekent iets groots. Het verbond dat God met Israël sloot, de beloften aan de profeten, de verwachting van een Messias, alles komt samen in deze ene man die wijst naar Jezus. Maar de rode draad loopt verder. Vanaf Genesis is het patroon: God spreekt, iemand hoort, iemand vertelt het door. Abraham, Mozes, de profeten, Johannes, de apostelen, en uiteindelijk de kerk. Het licht komt bij ons via mensen die het zelf eerst gezien hebben. Dat is geen zwakke plek in Gods plan, dat is zijn plan.

De Spiegel

Er zit iets ongemakkelijks in dit vers voor wie zichzelf serieus neemt. Johannes was geen hoofdpersoon, hij was een pijl. En toch wordt hij in de proloog van het meest verheven evangelie bij naam genoemd. Zijn grootheid lag in zijn kleinheid. De vraag die dit vers aan jou stelt, is onverbiddelijk: ben jij bereid om vinger te zijn in plaats van beeld? In een cultuur die van iedereen een persoonlijk merk maakt, waarin ook christenen graag hun eigen verhaal centraal zetten, is dit vers een correctie. Je bent er niet om gezien te worden, je bent er om te laten zien. Dat raakt je werk, waar je misschien de eer wilt die een ander toekomt. Je gezin, waar je kinderen soms meer naar jou dan naar Christus wijst. Je gesprekken, waarin het ego vaak harder praat dan het getuigenis.

De Hoofdpersoon

Johannes is een merkwaardige figuur. Hij leeft in de woestijn, eet sprinkhanen, draagt kameelhaar, en trekt massa's. Maar in dit vers wordt al zijn radicaliteit teruggebracht tot één woord: getuige. Hij heeft iets gezien, of liever, Iemand gezien, en dat heeft hem veranderd van priesterzoon tot roepende stem. Zijn geestelijk landschap is opmerkelijk helder: hij weet precies wie hij niet is. Later in het hoofdstuk zal hij zeggen dat hij de Christus niet is, Elia niet is, de profeet niet is. Zelfkennis als geestelijke kracht. Hij staat niet in de weg van het licht, hij maakt plaats. Dat vraagt een innerlijke orde die zeldzaam is: weten dat je er toe doet precies omdat je niet het centrum bent.

De Intertekst

Johannes zelf schrijft later in zijn eerste brief: "wat wij gehoord hebben, wat wij gezien hebben met onze ogen, wat wij aanschouwd hebben, dat verkondigen wij u." Getuigen is zien en doorvertellen. Diezelfde lijn loopt naar Handelen 1:8, waar Jezus zijn leerlingen "getuigen" noemt tot aan het einde van de aarde. Het Griekse woord voor getuige is martus, waarvan ons woord martelaar komt. Getuigen is uiteindelijk niet veilig. Het kost iets. Johannes de Doper zal zijn getuigenis met zijn hoofd betalen. Dat is geen bijkomstigheid, dat zit ingebakken in het woord zelf.

Het Detail

Let op dat kleine zinnetje aan het eind: "opdat allen door hem geloven zouden." Door hem. Door een mens. God hangt zijn reddingsplan op aan menselijke stemmen. Dat is bijna aanstootgevend. Je zou verwachten dat zo'n groot evangelie, waarin het Woord vlees wordt, boven menselijke tussenkomst uit zou stijgen. Maar nee: geloven komt tot stand "door hem." Het woord allen is daarbij veelzeggend; het getuigenis is niet voor een select groepje maar reikt wijd. En toch loopt het via deze ene man. Zo werkt genade bijna altijd: universeel in bedoeling, concreet in bemiddeling. Via iemands moeder, een leraar, een vriend. Via jou, misschien.

Reflectie

Waar in je leven verwar je getuigen met jezelf centraal stellen, en wat zou veranderen als je echt een vinger werd in plaats van een beeld?

Wie waren de Johannes-figuren in jouw geloofsleven, en voor wie zou jij die rol nu kunnen vervullen zonder dat je iets anders bent dan een stem die wijst?